Minasbate in Legazpi City [Podcast]

In this new podcast, Masbate natives Claire Alvarez, Zecah Jade Salvador Malvarosa, and Mary Cris D. Rosero discuss talking in Minasbate, their mother tongue, while in Legazpi City, where they’re getting their undergraduate education in Bicol University.

Minasbate in Legazpi City (by Alvarez, Malvarosa, and Rosero)

The trio also spoke to other Bicol University students from Masbate province, Jessa Nhel Sañano and Marlon Oreste.

CLAIRE: SA PAGPAPATULOY NG ATING PAG-UUSAP NGAYON G HAPON, MAY      MGA KAKASAMA TAYONG DALAWANG TAO NA GALING SA MASBATE NA PREHAS SILANG ESTUDYANTE SA BICOL             UNIVERSITY COLLEGE OF         ARTS AND LETTERS. ANG MAKAKASAMA NATIN NGAYON WALANG IBA          KUNG DI SI MARLON ORESTE NA KUMUKUHA NG PERFORMING ARTS,             1ST YEAR. GALING SYA SA MASBATE CITY. AT SI JESSA NHEL SAÑANO       NA ESTUDYANTE RIN NG BICOL UNIVERSITY.

            MAGANDANG ARAW PO SA INYONG DALAWA.

MARLON: MAGANDANG ARAW DIN PO.

ZECAH: IKAW KAMUSTA KA JESSA NHEL?

JESSA: OKAY LANG.

CLAIRE: SO GUYS, ANG PAG UUSAPAN NATIN NGAYON AY ABOUT SA        LANGUAGE NG MASBATE.

            SO ILANG BUWAN O TAON NA KAYONG NAKATIRA NGAYON SA LEGAZOI    CITY?

MARLON: AKO PO SIMULA LANG NG JUNE PAGSTART NG PASOKAN. SO MGA 5   MONTHS NA.

CLAIRE: SO IKAW JESSA NHEL?

JESSA: 3 YEARS. SINCE FISRT YEAR. AYYY MGA 4 YEARS NA KASE SINCE FIST             YEAR PA.

ZECAH: IBIG SABIHIN MARAMI KA NG NAKUHA NA BIKOL. MARAMI KA NG   NAINTINDIHAN.

JESSA: ACTUALLY HINDI AKO MARUNONG MAGBIKOL.

ZECAH: PERO NAKAKAINTINDI KA?

JESSA: OO, NAKAKAINTINDI AKO PERO HINDI AKO NAGSASALITA NG BIKOL.

MARY CRIS: ANG IMPORTANTE NAKAKAINTINDI  KA NG BIKOL.  ANG MGA  MALALALIM NA WORDS DITO          HINDI MO NAINTINDIHAN?

JESSA: OO

MARLON: OO AKO DIN HINDI DIN AKO NAKAKAINTINDI.

MARY CRIS, ZECAH, CLAIRE: KAY 5 MONTHS KA PALANG.

CLAIRE: PERO SI MARLON MAIINTINDIHAN MO PA KASE 5 BUWAN PALANG           DITO. PERO IKAW JESSA            NHEL, EWAN KO SAYO. SO SA PAG STAY     NYO DITO ANO ANG MGA WORDS, AW WAIT. DI BA      MAGKAIBA ANG     SALITA NATIN SA MASBATE TAPOS SALITA NATIN DITO. NUNG            PAGDATING             NATIN DITO, ANO ANG NA SHOCKED KAYO NUNG            NARINIG NYO YON?

JESSA: SA AKIN, YUNG NA SHOCKED TALAGA AKO IS YUNG SUMAKAY KAMI       NGBTRICYCLE. TAPOS           SABI KO SA FRIEND KO, NAGTANONG KASE SYA KUNG SAAN AKO NAG BO-BOARD DITO SA        BU, TAPOS SABI KO “LAPIT        LANG SA BU”. SABI NYA DI DAW AKO MAGSABI NG LAPIT KASE             IBA      ANG MEANING NYAN DITO. TAPOS YUNG DRIVER BIGLANG TUMINGIN             SAAMIN. TAPOS     NAGSORRY KAMI SA DRIVER. DOON AKO NA         SHOCKED.

            TAPOS YUNG “OLOK”, DI BA IBA YAN SAATIN?

MARY CRIS: LAPIT? ANO YAN?

ZECAH: HINDI MO ALAM? YAN YUNG SOMETHING NA ANO NG LALAKI AS A            WHOLE.

MARY CRIS: YAN YUNG *TOOOOOT* AYYYYY. HAHAHAHA

JESSA: SO AKO NAMAN YUNG “LAPIT”. TAPOS YUNG “NGAYO”? IBA ANG    MEANING NYAN SA             MASBATE AT DITO. TAPOS ANG “ASIN” NA ANG     IBIG SABIHIN DITO “AT”. TAPOS SYEMPRE    YUNG ASIN, SYEMPRE ASIN.    TAPOS YUNG “DAGA” DITO LUPA, PERO SA ATIN ANG DAGA IS          DAGA.

ZECAH: ANO PA? MERON PA BA KAYONG NAINCOUNTER NA IBA PA?

JESSA: WALA PA PA. YUN LANG SA NGAYON

ZECAH: YUNG “DAGIT”? SAATIN YAN YUNG GINAGAWA NG IBON KAPAG    KAKAIN.

JESSA: TSAKA IBA IBA NAMAN TALAGA ANG SALITA DITO. I AM SA ALBAY, IBA      SA POLANGUI PATI SA         GUINOBATAN. KAYA NAKAKALITO SYA. KAYA        MAHIRAP INTINDIHIN.

MARY CRIS: KAYA DAPAT ANG DICTION DAPAT ALAM MO. PARA HINDI KA             MAHIRAPAN.

CLAIRE: SA PAG STAY NYO DITO SA LEGAZPI, PAANO KAYO NAGCO-COPE UP    SA LANGUAGE  DITO?

MARLON: AKO SIMULA NUNG PUMUNTA AKO DITO SA LEGAZPI, HINDI AKO           MASYADONG             NAGSASALITA. KUMBAGA HAHAYAAN KO LANG ANG      TAO NA IAPPROACH AKO. KAYA NGA   YUN NGA YUNG SA DIALECT    NA MAHIRAP MAGSALITA SA KANILA DITO SA LEGAZPI.

ZECAH: MAHIRAP NAMAN TALAGA SYA KAPAG MAY GUSTO KANG SABIHIN.         KUNYARE GUSTO MONG         SABIHIN NA, “UYYY HALINA KAYO DITO        KASEEE…” DI MO NAMAN MASABI KUNG GALIT KA      ANO.

MARLON: KAYA NGA KAPAG BUMIBILI AKO SA TINDAHAN BAGO BUMILI      KAILANGAN MONG MAG ISIP.

CLAIRE: DI KA MASYADO NAKIKICONVO SA MGA KAKLASE MO?

JESSA: DATI YUN. PERO NGAYON MEDYO NAKA-ADJUST NA AKO.

CLAIRE: HMMM, MEDYO NAKA-ADJUST KANA. SO WILLING KA BA NA PAG ARALAN ANG LANGUAGE DITO SA LEGAZPI.

MARLON: OO, WILLING PO.

CLAIRE: SO FAR ANO ANG MGA WAYS MO PARA NAKIPAG-USAP KA…

MARLON: SASE SA PAKIKIPAG USAP KO, KUNYARE MAY SINASABI SILA NA,        TAPOS MAGTATANONG     AKO KUNG ANO ANG MEANING NG SINASABI         NYA. TAPOS YUN NA NGA YUN NA KAPAG      NAGSASALITA SILA          NAINTINDIHAN KO NA. PAMINSAN NAISASALITA KO NA

MARY CRIS: MAY MGA ARAW BA NA NAKAKALIMUTAN MO PA BA YANG MGA        SALITA OR TANDA MO   NA TALAGA?

MARLON: MINSAN NAKAKALIMUTAN KO PERO ANG IBA ALAM KO NA TALAGA.

JESSA: SO DOON NAMAN SA QUESTION NYO KUNG PANO MAG COPE UP,             NUNG 1ST YEAR TSAKA           2ND YEAR, HINDI AKO NAHIRAPAN KASE ANG      MGA KASAMA KO LANG NAMAN NOON AY MGA TAGA MASBATE DIN.          YUNG MGA CLOSE FRIENDS KO NA DITO DIN PUMASOK. DI AKO            MASYADONG NAHIRAPAN KASE KAPAG NAG-UUSAP KAMI MINASBATE.            PERO NUNG 3RD YEAR 4TH YEAR, KO NAGKAROON NA AKO NG             KACLOSE NG IBA NA SA IBA’T I ANG LUGAR FROM           NABUA, FROM        DONSOL,. PAG NAG UUSAP KAMI TAGALOG. HINDI KAMI NAG UUSAP SA          KANYA KANYA NAMING PANANALITA. KAYA YUN HINDI AKO MASYADONG.

CLAIRE: NAHIHIRAPAN KA MAG COPE UP.

JESSA: HINDI AKO NAGSASALITA NG BIKOL TALAGA. HINDI AKO MARUNONG       MAGBIKOL TALAGA.

MARLON: AKO NAMAN HINDI NAKAKAPURE BIKOL.

ZECAH: PERO KAHIT YUNG BASIC LANG NA BIKOL.

            IKAW SYEMPRE NAG GAGAMIT DIN NG BIKOL?

JESSA: OO. MAY MGA ALAM AKO PERO MGA BASIC LANG.

CLAIRE: TAYO SA MASBATE KAPAG NAG UUSAP TAYO, IBA NAMAN YUNG             DICTION.

MARY CRIS: MATIGAS NA MABILIS.

CLAIRE: MAY NASASABI BA SA INYO ANG IBANG TAO NA GANTO KAYO       MAGSALITA NA

MARY CRIS: MASAMA O PAGIGING JUDGEMENTAL?

MARLON: HINDI NAMAN. WALA NAMAN. KASE NGA SA ROOM BEFORE, HINDI       TALAGA AKO             NAGSASALITA. TUWING NAGSHI-SHARE NGA AKO SA    MGA FRIENDS KO NA SA ROOM HINDI             AKO NAG IINGAY O PALA            SALITA, TAPOS SABI NO NILA NOT SO MARLON DAW. KASE SA       MASBATE, MADALDAL TALAGA AKO. TAPOS DITO HINDI NA AKO         MASYADONG NAKIKIPAG-             DALDALAN BAKA KASE IBA NA ANG MASABI KO. IBA’T JBANG TAO TALAGA ANG   NAKAKASALAMUHA KO KAYA PARANG ANG HIRAP MAGSALITA SA KANILA BAKA KASE IBA NA           PALA ANG MEANING NUN.

CLAIRE: KUMBAGA, NAIILANG KA PA SA KANILA. YUNG NGA NA KAPAG      NAGSASALITA TAYO ANG   BIBILIS NG SALITA NATIN.

JESSA: TSAKA, SINASABI NILA PARATI NA OALAGI NALANG DAW TAYO GALIT.

MARY CRIS: TAPOS KAPAG SAMA SAMA, ANG LALAKAS NG BOSES NA PARANG             BINGI KASE             NAGSISIGAWAN NALANG KAHIT NA ANG LAPIT LAPIT LANG      NAMAN.

CLAIRE: PERO YAN NAMAN DIBA ANG NATURE SA MASBATE. NA KAPAG NAG     UUSAP USAP,

MARY CRIS: HINDI NA NATIN MAIWAS IWASAN NA MASYADONG MABILIS.

CLAIRE: AKO KASE DATI, KAPAG PINAPANSIN NG IBA KONG MGA KAKLASE          ANO… AKO KASE KAPAG          NAGSASALITA MATIGAS AS IN.             PINAGTATAWANAN. NAEXPERIENCE KO YUN NA         PINAGTAWANAN NG ISA             KONG KAKLASE KASE IBA PA TALAGA.

            MARY CRIS: NAG EENGLISH NUN SI CLAIRE, YUN YUNG PAKAKATANDA    KO.

CLAIRE: MAY NAGPABASA DATI SAKIN, SYEMPRE MATIGAS TALAGA AKONG        MAGSALITA DATI TAPOS             PINAGTAWANAN NYA TALAGA AKO KAYA    SOBRA G NAOFFEND AKO NG SOBRA PERO         PINABAYAAN KO   NALANG. AT LEAST LESSON LEARNED NA. KAILANGAN KO TALAGA        BAGUUIN      ANG PAGSASALITA KO PARA SA SARILI KO. NA MACORRECT KO KISMO ANG SARILI KO.

JESSA: AKO NGA KAHIT 4 YEARS NA AKO DITO, MINSAN KAPAG        NAGEEREPORTING OR             NAGPEPRESENT, PAMINSAN KAPAG            NAGSASALITA AKO KAPARWHAS NG SINABI NI CLAIRE NA   PAMINSAN   MAY DIIN AT MATIGAS A G MGA WORDS NATIN. DIBA SYEMPRE             MINASBATE             ANG PANANALITA NATIN. MASYASONG MAHIRAP.

ZECAH: PERO YUNG PINAKAWORST KO DITONG EXPERIENCE IS YUNG CRINI-    CRITICIZE TAYONG MGA         TAGA MASBATE. KASE MAY PART NA            NAGHAHANAP AKO NG BOARDING HOUSE TAPOS OKAY        NA SANA,     OKAY NA ANG LAHAT. TAPOS BIGLANG TINANONG KAMI NG MAY ARI    KUNG TAGA             SAAN, SYEMPRE SABI NAMIN “TAGA MASBATE PO”. AY         HINDI PWEDE DITO ANG MGA TAGA   MASBATE. SYEMPRE NA SHOCKED   KAMI NUN. BAKIT HINDI PWEDE? KAYA NGA          NAGHAHANAP KAMI NG BOARDING HOUSE PARA MAY MATULUYAN AT MAGBABAYAD NAMAN KAMI NG TAMA. PERO BAKIT GANIN SILA? NAGTANANONG KAMI      BAKUT HINDI           PWEDE. TAPOS ANG SAGOT NYA, KASE NGA ANG             IINGAY NG MGA TAGA MASBATE. AYAW        NAMIN NG GANYAN SAINYO.     PARANG ANG SARAP LANG SAGUTIN KASO WALA PA NAMANG             RIGHT NA SUMAGOT KASE NGA HINDI KAMI TAGA DOON.

MARLON: KAMI DIN SA CIRCLE OF FRIENDS KAPAG NAGLALAKAD LAKAD KAMI AT OPENING NG SM,          PUMUNTA KAMI SYEMPRE MARAMI KAMI. GABI     NUN TAPOS NANDOON KAMI SA MAY   CINEMA, MAIINGAY YUNG NGA            KASAMA KO KASE NAGCR KAMI. PINAGALITAN KAMI NG      ISANG            MATANDA KUNG BAKIT DAW ANG IINGAY. BAKIT TAGA BARRIO BA KAYO?             SYEMPRE    SILA HINDI NALAMG UMIMIK PARA RESPESTO NALANG SA       MATANDA.

CLAIRE: MAMIMISINTERPRET LANG TALAGA SIGURO NILA ANG WAY NATIN          KAPAG NAGSASALITA NA             MABILIS. TAYO ANG NANDIDITO, SO TAYO   NALANG MAG MAG ADJUST SA NATURE NILA. KASE KUNG SILA ANG     NANDODOON SA ATIN, SILA NAMAN ANG MAG ADJUST. SINABIHAN        NAMAN         AKO YAN NG ISA NAMING NAGING KAKLASE,             NAGPATRANSLATE KASE AKO. SABI KO       ITAGALOG MO MUNA KASE        HINDI KO NAINTINDIHAN KASE 2 WEEKS PALANG AKO NUN DITO             SA       LEGAZPI. BIGLANG SINABIHAN NYA AKO NG WAG MING IPATRANSLATE.      DAYUHAN KA         DITO KAILANGAN MO MAG ADJUST. DAPAT ALAMIN KO        ANG LINGWAHE NAMIN HINDI YUNG KAMI ANG MAG AADJUST PARA     SAYO.

MARY: KUMABAGA, DAYUHAN TAYO SA LUGAR NILA KAYA TAMA TALAGA NA      TAYO ANG UMAALAM    KASI KUNG SILA DIN NAMAN ANG PUPUNTA SA    ATIN, SILA DIN MAG AADJUST. VICE VERSA            LANG, GIVE AND TAKE.

CLAIRE: MERON DIN AKONG NA KA ENCOUNTER NYAN DATI NA NAGPAPA          TRANSLATE AKO NG PA TRANSLATE THEN SINABIHAN AKO NG KAKLASE             KO NA YUN WAG KA MAGPAPA TRANSLATE   ALAMIN MO SA SARILI      MO.

MARY CRIS: KABALIKTARAN NAMAN NG SA AKIN, KASI NOON SAKIN AGAD           AKONG NAKAROON NG      KAIBIGAN NA TAGA DITO SA LEGAZPI, PAG MAY    DI AKO NAIINTINDIHAN SA SALITA NILA ITINA             TRANSLATE NYA AGAD PARA SA AKIN.

JESSA: SA AKIN WALA KASI SILA NAG AADJUST BALE TAGALOG KAMI MAG           UUSAP USAP MULA NOON            HANGGANG NGAYON.

MARLON: ONE TIME NAG PAGAWA YUNG PROFESSOR NAMIN NG TULANG           BIKOL EH AKO TALAGANG DI         AKO MARUNONG ANG HIRAP PARA SA         SIDE KO KAYA NAGPATULONG NALANG AKO SA KAKLASE        KONG MAG TRANSLATE FROM TAGALOG TO BIKOL.

ZECAH: PERO KUNG  TUTUUSIN ANG LANGUAGE NG BICOL DI NAMAN NA             MAHIRAP KASI HALO HALO             NA DIN KUMBAGA SA SIMULA LANG   TALAGA. NA BROAD TALAGA SYA.

MARLON: DIBA  BISAKOL ANG TAWAG SA SATIN ?

CLAIRE: ONE TIME PUMUNTA AKO SA OAS TAS NAGTANONG SYA SAKIN KUNG   TAGA SAAN AKO SABI KO           MASBATE THEN SABI NYA, AH BISAKOL       HINDI KO ALAM YUNG SINASABI NYANG BISAKOL NUN     KASI FIRST TIME    KONG MARINIG YUN SO TINANONG KO KUNG ANO YUN DOON KO NA             NALAMAN NA ANG ANG BISAKOL PALA IS BISAYA-BIKOL  KASI YUN NGA   DAW SALITA NATING        MG ATAGA MASBATE BISAYA BIKOL.

MARY CRIS: ANO NAMAN MGA NAGING DISADVANTAGE PARA SA INYO NG           LINGGWAHE NATIN SA PAG        STAY NYO SA LEGAZPI?

MARLON: YUNG MAHIRAP MAKIPAG COMMUNICATE SA KANILA DAHIL        NAGKAKAROON NG LANGUAGE BARRIER, AND PANGIT THEN   NAMAN YUNG NAGSASALITA KA TAPOS DI MO NAMAN NA   EEXPLAIN    NG MAAYOS DAHIL SA BARRIER NA YAN.

JESSA: YUNG DISADVANTAGE NAMAN SA AKIN IS YUNG SA SCOOL            PRESENTATION AND ESPECIALLY SA     NEWS WRITING LALO NAT          MADALAS NA PINAPAGAWA YUN SA KURSO NATIN            NAGPAPATULONG NALANG AKO SA MGA KAKLASE NATIN KASI MAHIRAP TALAGA.

MARY CRIS:  KUNG MAY DISADVANTAGE KAYO ANO NAMAN ANG ADVANTAGE   NITO

MARLON: YUNG ADVANTAGE IS NAGKAKA INTERES YUNG MGA KAIBIGAN            KONG LEGAZPENO  SA SALITA             KO, NATIN NA DI NILA       NAIINTINDIHAN KUMBAGA NAKIKITA MO DIN SA KANILA YUNG      EAGERNESS NA UNAWAIN KA BUT ACTUALLY DI KO NAMAN TALAGA             MADALAS GAMITIN           MINASBATE DITO.

JESSA: SAME THEN KAY MARLON MERONG MGA WORD NA GUSTO SILANG         MALAMAN NA             NAGPAPATURO SILA SA AKIN KUMBAGA VICE VERSA    LANG DIN.

CLAIRE: GUSTONG GUSTO KO DIN ANG LANGUAGE NG BICOL KASI MINSAN         PAG IRITADO NA AKO         NAGAGAMIT KO AN MINASBATE KONTRA SA          KANILA DI KASI NILA ALAM NA MINUMURA MO NA            SILA PAG GALIT      KANA SINCE NAG MIMINASBATE NA AKO.

MARY CRIS:  NAGING ADVANTAGE KO ANG GANYAN NOONG FIRST YEAR PA       TAYO PERO HINDI NA      NGAYON KASI THROUGH THE YEARS NA    MAGKAKASAMA YUNG KLASE NATIN KUMABAGA ALAM             NA NILA SO NO       EFFECT NA ANG PANG GAGALIT SA KANILA NA NAKA MINASBATE KA.     PERO NOT   ACTUALLY IN ALL TIMES KASI MAY MGA MALALALIM PA DIN     NA WORD SA TIN NA DI PADIN NILA    NAIINTINDIHAN

CLAIRE: YUNG MGA BISAYANG SALITA NATING MGA TAGA MASBATE DI NA           NILA NAIINTINDIHAN YUN .

ZECAH: MINSAN NAMAN PAG NAGMUMURA AKALA NATING MGA TAGA       MASBATE YUNG PAGMUMURA         NATIN IS MAGKAIBA SA KANILA           WHICH IS NOT KONTING KONTI LANG TALAGA.

JESSA: YUNG DISADVANTAGE KO DIN PALA  YUNG PAG NAGSISIMBA AKO NA    DI KO NAIINTINDIHAN      SINCE MAY MGA TIMES LANG TALAGA DIDI NA      ENGLISH TAPOS THE REST BICOL NA.

MARY CRIS: NA EXPREIENCE KO DIN ANG BAGAY NA YAN, DATI PAG          NAGSISIMBA AKO MERONG MGA        KANTA SA SIMBAHAN NA PAREHAS ANG TONO SA MASBATE PERO IBA ANG LYRICS BALE ANG            GINAGAWA KO NALANG, SUMASABAY PA DIN AKO SA KANTA PERO YUNG LYRICS         MINASBATE             ANG TONO BIKOL PERO MAHINA LANG ANG             PAGKANTA KO PARA DI MAHALATANG TAGA IBANG        LUGAR

ZECAH: AT LEAST PRAYER PADIN NAMAN

CLAIRE: SINCE PATAPOS NA AN TIME TA, MADAMING SALAMAT JESSA NHEL       AND MARLON SA PAG         BIGAY NG ORAS SAMIN. SALAMAT.

Note: The song is performed by Aron Neil R. Dela Cruz.

Show us some love and retweet this story:

You may submit your stories, poems, photos, and illustrations to Ibalio Stories via email (ibaliostories@gmail.com; ibaliostorytellers@gmail.com), Twitter (@ibaliostories), or Facebook (@ibaliostories).
Please follow and like us:
0

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *